De Heilige Vasilis de Griekse Sinterklaas

De Griekse Sinterklaas is net even anders dan de Nederlandse. Op 6 december viert de Orthodoxe kerk de naamdag van Agios Nikolaos, de Heilige Nicolaas. Hij is de patroonheilige van de zeevaart, zeelieden en de armen. Veel boten en schepen zijn daarom naar hem vernoemd. Deze dag is een officiële feestdag voor de Marine, het Ministerie van Koopvaardij, de kustwacht, havens, rederijen en havendiensten. Maar de Heilige Nicolaas brengt geen cadeautjes dat doet Agios Vasilis, de Griekse Sinterklaas, en dat doet hij op oudejaarsavond.

Oudejaarsavond traditie in Griekenland
De belangrijkste oudejaarstraditie is het vinden van het geluksmuntje in de Vasilopita, een speciale cake met sinaasappel-vanillesmaak en bedekt met suikerglazuur. Precies om 12 uur snijdt de vader de cake in stukken. Het eerste stukje is voor Christus, het tweede voor het huis, en de volgende voor de kinderen en andere familieleden. Op Nieuwjaarsochtend gaan de kinderen langs de deuren en zingen kerstliederen (kalanta) en worden beloond met een munt of snoepjes.

De geluksmuntjes
Phaedon, Φαίδων, van φαι>φη>φως" en dat betekent 'licht' en διδοναι>δων " betekent 'geven' dus de vertaling van Phaedon is: hij die licht geeft.
Xronia polla, χρόνια πολλά, nog vele jaren en Kali Xronia, gelukkig nieuwjaar.

Nieuwjaarsdag traditie
Een van de tradities op nieuwjaarsochtend is dat de Grieken ervan overtuigd zijn dat de eerste persoon die in het nieuwe jaar het huis betreedt, geluk of pech brengt. Om geluk te brengen moet deze persoon liefdevol en gelukkig zijn. Het beste is wanneer een jong kind, de podariko (van pod oftewel voet), het eerste binnenkomt omdat een jong kind rein van hart is. De eerste stap moet wel met de rechtervoet zijn en niet met de linkervoet. Kaarten is een andere traditie op zowel oudejaarsavond als op 1 januari omdat ook dit geluk brengt.

Sinterklaas – Agios Nikolaas
Het leven van Agios Nikolaos lijkt heel veel op dat van zijn naamgenoot, de Nederlandse Sinterklaas. De Heilige Nicolaos werd geboren in de derde eeuw na Christus in Patara in het huidige Turkije, maar in die tijd een Grieks-Romeinse stad. Nikolaos kreeg een christelijke opvoeding en werd op jonge leeftijd priester. Na het overlijden van zijn ouders was hij de enige erfgenaam en schonk al zijn geld en bezittingen aan de armen.

Schoentjes vullen
Veel tradities van het Nederlandse Sinterklaasfeest leiden rechtstreeks naar Agios Nikolaos. Het was de gewoonte (en is dat in Turkije nog steeds) om schoenen bij de voordeur uit te doen en daar te laten staan. Agios Nikolaos stopte daar voor arme mensen stiekem wat geld in. Hij deed veel voor kinderen en stond bekend om de wonderen die hij verrichtte. Zo liet hij tijdens een stormachtige nacht een zeeman uit de dood opstaan, die even daarvoor over boord was geslagen. Ook liet hij de woeste zee plotseling rustig worden.

Agios Nikolaos de beschermheilige
De Grieken beschouwen Agios Nikolaos daarom als beschermheilige van de zeelieden. Griekse schepen verlaten de haven nooit zonder een icoon van Agios Nikolaos aan boord te hebben. Later werd Agios Nikolaos benoemd tot bisschop van Myra en droeg de rode bisschopsmantel. Vermoedelijk had hij ook een lange witte baard zoals te zien is op de iconen die de heilige voorstellen.

Volgend artikel: Wit en blauw, de kleuren van Griekenland
Vorig artikel: Siesta in Athene