Elgin Marbles - Griekse roofkunst nu in Londen

Elgin Marbles in het British Museum in Londen

Roofkunst blijft (voorlopig) in Londen
De Parthenon friezen zijn al meer dan 200 jaar in het British Museum en lijken daar nog langer te blijven. Pogingen om de Elgin Marbles terug te brengen naar Athene begonnen in de jaren 1980. De toenmalige Griekse minister van Cultuur, Melina Mercouri, startte een wereldwijde campagne om deze roofkunst terug te krijgen. Echter zonder resultaat omdat de Britse regering toen niet en nog steeds niet wil onderhandelen.


Elgin Marbles in het Akropolis Museum in Athene

Wie was Lord Elgin
Lord Elgin (1766-1841) was de eerste Britse ambassadeur in het Ottomaanse Rijk en was zeer geliefd bij de Turkse autoriteiten, omdat hij hen dure geschenken aanbood in ruil voor verschillende gunsten.

Waarom wilde Lord Elgin de friezen hebben
Lord Elgin liet in die tijd zijn nieuwe landhuis in Schotland bouwen en wilde het verfraaien met antieke Griekse sculpturen. Hij nam een aantal kunstenaars in dienst om replica's te maken van Griekse beelden en die hadden voorbeelden nodig.


Vijf van de zes kariatiden in het Akropolis Museum in Athene

Hoe kwam Elgin aan de voorbeelden
Dat was eenvoudig. Hij onderhandelde met de Turken, zonder de Grieken te raadplegen, en verwijderde de helft van de friezen en beschadigde een groot aantal die hij liet zitten. Zijn hebzucht hield daar echter niet op, want hij verwijderde ook delen en sculpturen van andere tempels op de Akropolis. Het resultaat is dat één van de zes Kariatiden, de vrouwenfiguren van het Erechtheion ook in het British Museum staat.


Een kariatide in het British Museum in Londen

Hoe kwam de roofkunst in Engeland
Aangezien Elgin goede maatjes was met de Turkse vizier, kreeg hij toestemming om een groot aantal stukken van het Parthenon naar Engeland te brengen. Hoewel hij toestemming had, kan het nooit de bedoeling zijn geweest om met enorme zagen en ander gereedschap de helft van de friezen op hardhandige wijze te verwijderen en aan de resterende schade toe te brengen. Volgens Elgin zelf was het verwijderen van de friezen geen onderdeel van zijn oorspronkelijke plan. Hij wilde alleen gipsafdrukken meenemen.

Pover excuus
Elgin begreep dat hij verkeerd zat en daarom kwam hij in 1810 met een verdediging voor zijn daad. Hij betoogde dat hij de friezen verwijderde omdat hij vreesde dat ze in handen zouden vallen van het leger van Napoleon omdat de Turkse functionarissen ze niet goed beschermden.

Waarom gaan de Elgin Marbles niet terug naar Griekenland
De Parthenon-fries, één kariatide en één zuil uit het Erechtheum werden in 1816 aan de Britse regering verkocht en zijn nu te zien in het British Museum. De Griekse regering eist teruggave maar de Britten beweren dat zij de sculpturen van Lord Elgin gekocht hebben en dus de rechtmatige eigenaar zijn, Griekenland betwist dit standpunt.

Roofkunst in Parijs en Berlijn
Tijdens de Turkse bezetting kwamen Britse, Franse en Duitse 'archeologen' naar Griekenland en namen Griekse schatten uit de oudheid mee, vaak voor persoonlijk gewin. Waar nodig ‘compenseerden’ ze de lokale Ottomaanse autoriteiten voor het verkrijgen van opgravings- en onderzoeksvergunningen en tot op de dag van vandaag staat in meedere steden buiten Griekenland Griekse roofkunst.


Nike van Samothrake in het Louvre in Parijs

In het Louvre in Parijs
Nike van Samothrake, ook bekend als de Gevleugelde Overwinning van Samothrake, staat sinds 1884 in het Louvre in Parijs. Het is gemaakt van marmer en stelt de gevleugelde godin Nike voor.

Ook de Venus van Milo staat in het Louvre. Dit marmeren beeld toont Aphrodite, de godin van schoonheid en liefde, halfnaakt en slechts gekleed in een gewaad gedrapeerd om haar heupen. Haar armen ontbreken, waarschijnlijk gesneuveld tijden de opgravingen of het transport.


Venus van Milo in het Louvre in Parijs

Overweging
Wat zou het lot zijn geweest van de antieke schatten wanneer Elgin ze niet naar Engeland had gebracht? Al voordat Elgin delen van het Parhenon verwijderde, hadden anderen dat ook al gedaan en waren mogelijkerwijs meegenomen door de Fransen of individuele reizigers. Misschien zouden ongeschoolde Turken of Grieken ze gebruikt hebben om nieuwe gebouwen van te maken, of eenvoudigweg kapot hebben geslagen omdat ze nergens voor dienden en 'ouderwets' waren.
Misschien moeten we Lord Elgin dankbaar zijn dat hij er voor heeft  gezorgd dat de collectie bij elkaar bleef en het daarom eenvoudiger is om alles op een dag aan Griekenland terug te geven.

Lees ook: British Museum in Londen

Volgend artikel: Hotel Grande Bretagne blikvanger op het Syntagmaplein
Vorig artikel: Akropolis Museum

foto's wiki commons