Periptero de kiosk verdwijnt langzaam uit het straatbeeld

Het einde van de kiosk is in zicht

Meer dan een eeuw lang was de kiosk het ontmoetingspunt van de buurt in Griekenland, in zowel grote steden als kleine dorpen. Het was de plek waar Grieken minstens één keer per dag naartoe gingen voor sigaretten of hun dagelijkse dosis nieuws en informatie. Voor kinderen was dit de plek waar ze snoep en ijsjes kopen. De kiosk bestaat nog steeds, maar steeds minder mensen kopen er. Supermarkten en zelfs buurtwinkeltjes verkopen dezelfde producten maar dan vaak voor een lagere prijs.

Wie zijn de kioskhouders?

Vergunningen voor de exploitatie van een kiosk werden uitsluitend verleend aan oorlogsveteranen, oorlogsweduwen en gehandicapten om in hun levensonderhoud te voorzien. De vergunningen gingen na hun overlijden over op hun vrouw en kinderen. Oorspronkelijk verkochten kiosken alleen kranten. Na de Eerste Wereldoorlog begonnen ze sigaretten en wat snoepgoed te verkopen maar niet veel meer aangezien de houten kiosken volgens de wet niet groter mochten zijn dan 70x70 cm.

De kiosk de spil van het dagelijkse leven

In de loop der tijd ontwikkelde de kiosk zich tot een mini-mini supermarktje. Eerst kwamen de frisdranken, daarna de chocolade en de kauwgom. Er verschenen koelkasten en vrieskasten en je kon het je zo gek niet bedenken of de kiosk verkocht het, met uitzondering van vis, vlees en gevogelte. De meeste bleven tot diep in de nacht open en sommige, vooral in het stadscentrum, waren 24 uur per dag geopend. De kiosken zijn er nog wel en voorzien nog steeds in de behoefte. Vaak worden ze gebruikt wanneer na sluitingstijd van de supermarkt nog iets gekocht moet worden.

Het assortiment van de kiosk

Wat de kiosk verkoopt verschilt per locatie. Op het Syntagmaplein en elders in het centrum van Athene verkopen de kiosken souvenirs en buitenlandse kranten en tijdschriften. In woonwijken weet de peripteras (eigenaar van de periptero) welk merk sigaretten elke klant rookt, welke kranten ze lezen en op welk tijdstip van de dag ze deze komen kopen. Als de lokale bevolking iets nodig heeft dat ze niet hebben, bestelt de peripteras het voor hen.

Waarom zijn er nog maar zo weinig kiosken?

Ooit telde Athene zo'n 1000 kiosken. In 2023 waren er nog 400 in bedrijf. De belangrijkste reden voor de sluiting van de periptera is de marginale winst die ze maken. Ook veranderend consumentengedrag heeft grote gevolgen voor kiosken gehad.

Veel Grieken zijn gestopt met roken en dus is er geen reden meer om naar de kiosk te gaan. Hetzelfde geldt voor kranten en tijdschriften die nu online worden gelezen. Opbellen deed je ook met de openbare telefoon van de kiosk, een echte ouderwetse met draaischijf stond op een plankje bij het loketje waarachter de kioskhouder zat. Met de komst van het mobieltje zijn de openbare telefoons al jaren verdwenen.

Bovendien heeft de verandering in de regelgevende autoriteit grote impact gehad op kiosken. Het Ministerie van Defensie dat verantwoordelijk was voor de exploitatie van de periptero werd vervangen door het Ministerie van Binnenlandse Zaken, en de lokale overheid creëerde een strikter kader met betrekking tot de bezetting van openbare ruimtes.

Waar komt de naam periptero vandaan?

De perípteros was oorspronkelijk een klassieke Griekse tempel. Het was een rechthoekig gebouw waarvan het centrale heiligdom werd omringd door een zuilenrij.

In modern Grieks betekent periptero (περίπτερο) kiosk of paviljoen.  Etymologisch gezien combineert dit woord het voorvoegsel peri- (rondom of omcirkelend) en pterón (vleugel of veer). Samen betekent het "rondom vleugels hebben" of "door iets omringd zijn".

En dat is precies wat een Griekse kiosk is: een kleine centrale cabine omringt door krantenrekken, koelkasten en extra schappen voor snacks.

Ontdek meer over het dagelijks leven in Athene

De periptero laat goed zien hoe het dagelijkse leven in Athene zich in de moderne tijd heeft ontwikkeld en veranderd. Dit soort veranderingen maken deel uit van de bredere geschiedenis van Athene, waarin traditie en modern stadsleven voortdurend met elkaar verweven zijn.

De kiosk was jarenlang een onmisbaar onderdeel van het dagelijks leven in Athene. Hoewel veel periptera zijn verdwenen, zijn er nog tal van andere plekken en tradities die het karakter van de stad bepalen.

Hotel Grande Bretagne, een symbool van luxe en geschiedenis, laat een heel andere kant van Athene zien. Ook de rouwadvertenties die nog altijd aan lantaarnpalen hangen, herinneren aan een traditie die langzaam uit het straatbeeld verdwijnt.


foto's Marianne Crone