Waarom schreven de oude Grieken zonder spaties?

Geen spaties tussen woorden

In het oude Griekse schrift stonden er geen spaties tussen woorden. Deze stijl wordt scriptio continua genoemd, en dat betekent doorlopend schrijven.

Practische redenen

Voor ons lijkt dat verwarrend maar voor de Grieken was dit logisch en ook praktisch. Schrijfmaterialen zoals papyrus en perkament waren duur en moeilijk te vinden. Door de spaties te verwijderen, konden er meer woorden op de pagina passen en bespaarden ze ruimte en geld.

Lezen was een vaardigheid

In die tijd lazen mensen meestal niet stil voor zichzelf. Lezen werd meestal hardop gedaan door getrainde sprekers of redenaars. Deze bekwame lezers hadden geen spaties nodig. Ze konden met behulp van grammatica en context achterhalen waar het ene woord eindigde en het volgende begon.

De rol van het Grieks

De Griekse taal hielp ook want Griekse woorden hebben grammaticale uitgangen waardoor het makkelijker was om woorden uit elkaar te houden, zelfs zonder spaties.

Oefen lezen zonder spaties in het Epigrafisch Museum

Waarom alleen hoofdletters?

Een ander opvallend kenmerk van het Oudgriekse schrift is het gebruik van alleen hoofdletters. Er bestonden nog geen kleine letters. Deze stijl wordt majuskelschrift genoemd.

Gemakkelijker te graveren

Maar waarom alleen hoofdletters? Het grootste deel van het vroege schrift was in steen gehouwen. Hoofdletters waren gemakkelijker te graveren en beter leesbaar op stenen oppervlakken. Kleine letters kwamen pas veel later, rond de 9e eeuw n.Chr., tijdens de Byzantijnse periode. Toen schrijven met pen en inkt steeds gebruikelijker werd, hielpen kleine letters mensen om sneller te schrijven en meer op een pagina te plaatsen.

Geen leestekens

Het Oudgriekse schrift gebruikte ook geen leestekens zoals wij dat tegenwoordig doen. Er waren geen punten, komma's of vraagtekens.

Vroege poging tot leestekens

Er werden al vroeg pogingen gedaan om leestekens toe te voegen. Zo bedacht Aristophanes van Byzantium een punt te gebruiken om een (adem)pauze aan te geven, maar dit sloeg niet aan. De lezers bleven hun gramaticale kennis gebruiken om te bepalen waar ze moesten pauzeren of stoppen.

Voor ons, en ook voor diegenen die oud-Grieks op school leerden, of nieuw Grieks bestuderen, lijkt het Oudgriekse schrift een grote puzzel. Maar voor de Oude Grieken die meer dan 2000 jaar geleden leefden, werkte het prima.

Probeer het zelf!

Het lezen van een tekst in hoofdletters en zonder spaties is niet zo moeilijk. Probeer zelf maar:

ERZIJNGEENINTERPUNCTIESOFSPATIESINDEZEREGELKUNJEHETONTCIJFERENHETLEZENVALTBESTMEEVINDJENIET


Foto: Dit zijn de regels van de Pantainos bibliotheek in Athene waarvan slechts enkele brokstukken over zijn.

ΒΥΒΛΙΟΝ ΟΥΚ ΕΞΕ ΝΕΧΘΗΣΕΤΑΙ ΕΠΕΙ ΩΜΟΣΑΜΕΝ. ΑΝΥΓΗ ΣΕΤΑΙ ΑΠΟ ΩΡΑΣ ΠΡΩ ΤΗΣ ΜΕΧΡΙ ΕΚΤΗΣ

(Geen enkel boek wordt meegenomen, zoals wij het gezworen hebben. Het zal open zijn van het eerste tot het zesde uur)