Pasen in Athene: bloemen, kaarsen en processies

De Goede Week
De goede week, de laatste week voor Pasen heet. in het Grieks Megali Evdomada (de Grote Week). Een week vol tradities.  Veel Grieken gaan dan zelfs elke dag naar de kerk.

Traditiegetrouw is dit een drukke week voor de huisvrouw. Ze maakt het huis schoon en bakt tsoureki, paasbrood, van bloem die in de kerk gewijd is, en ze maakt Magiritsa paassoep. De kinderen krijgen nieuwe kleren en cadeaus. In het moderne Athene is hier weinig van te bekennen.

Tradities die het wel gehaald hebben
De kerken worden prachtig versierd met bloemen en op Witte Donderdag verft men eieren rood. De kleur rood staat voor leven en overwinning, vruchtbaarheid en wedergeboorte en het bloed van Jezus.

Op Goede Vrijdag staat de epitaphios (Ἐπιτάφιος) centraal. Dit is een rijk versierde stof met daarop een afbeelding van het dode lichaam van Christus en soms afgebeeld in bloemen zoals op de foto hieronder.



Goede Vrijdag: bloemen, kaarsen en processies
Op Goede Vrijdag staat de epitaphios tentoongesteld in de kerk. Een aantal parochianen, meestal vrouwen, maar soms een kunstenaar, versieren een houten baar met bloemen, zoals in Nederland de praalwagens voor het bloemencorso versierd worden.

's Avonds verzamelen de gelovigen zich bij de kerk voor de processie. Met brandende kaarsen in hun hand  volgen ze de priester en de dragers van de baar waarop de epitahos.

Waar is het beste uitzicht op de processies?
Zonder twijfel: de Lycabettusheuvel
Voor een spectaculair uitzicht op de processies is de kerk van Agios Georgios op de Lykabettusheuvel een aanrader. Vanaf hier zie je de lichtjes van de processies als een slang door de stad kronkelen.




Het Heilige Vuur
Het Heilige Vuur is de mysterieuze vlam van de wederopstanding vanuit het Heilig Graf in Jeruzalem. Na aankomst per vliegtuig in Athene wordt het vuur naar de Agioi Anargyroi-kerk aan de Erechtheosstraat in de Plaka gebracht.

Van daaruit gaat het heilige vuur naar de Grote Metropolitaan, de kathedraal van het aartsbisdom Athene en vervolgens naar andere de kerken.



Paaszaterdag: het Heilig Vuur en middernachtmis
Rond middernacht verzamelen duizenden mensen zich bij kerken in hun mooiste kleding. Iedereen heeft een witte kaars bij zich. Kinderen hebben vaak speciale kaarsen, lambada's, die rijkelijk versierd zijn met linten en paassymbolen, een geschenk van hun peetouders.

Tegen middernacht gaan alle lichten in de kerk uit. De priester ontsteekt een kaars in de eeuwige vlam van het heilige vuur. Vervolgens zegt hij: 'Χριστός ανέστη' (Christos Anesti, Christus is verrezen).

Terwijl de kerkklokken luiden, geeft de priester het licht van zijn kaars door. Iedereen geeft het licht door aan anderen, met dezelfde woorden. Degene die de vlam ontvangt, antwoordt: 'Αληθως ανέστη' (Alithos Anesti, Waarlijk, Hij is verrezen).

Griekse Paasgerechten: een feest voor de zintuigen
Na de middernachtmis op Paaszaterdag gaat iedereen terug naar huis met nog brandende kaarsen. Voordat ze naar binnen gaan, maken ze driemaal een kruis boven de voordeur met de rook van de kaars, om het huis te zegenen voor het komende jaar.

Daarna volgt het eerste feestmaal: de middernachtelijke paasmaaltijd. Voor veel Grieken is dit het eerste vlees sinds het begin van de vastentijd, veertig dagen eerder. Het hoofdgerecht is magiritsa, soep gemaakt van de ingewanden van het lam dat de volgende dag wordt gebraden. De soep bevat lente-uitjes, dille, rijst en wordt op smaak gebracht met citroen en ei en dat geeft een romige smaak. Daarna komt de tsoureki en allerlei zoetigheden.

Na de soep volgt het eieren tikken. Iedereen pakt een rood geverfd ei en probeert met het puntje van zijn ei dat van de ander te breken. Degene van wie het ei ongebroken blijft, mag rekenen op geluk voor de rest van het jaar.

Het tegen elkaar tikken roodgeverfde eieren symboliseert het openbreken van het graf en de opstanding van Jezus Christus uit de dood.



Eerste Paasdag lam aan het spit
Vroeg in de ochtend verzamelen mannen zich rond het vuur, waar een hele lam langzaam boven hete kooltjes wordt geroosterd. Het draaien van het spit, vaak met de hand, gebeurt met toewijding en geduld. Wie geen tuin heeft, bereidt het lam en kokoretsi (een gerecht van ingewanden gewikkeld in darm en geroosterd) in de oven.

Intussen zitten de vrouwen ook niet stil. Zij maken de salades en de mezedes. De hele dag wordt gegeten en gedronken in gezelschap van familie en vrienden.

Pasen in Athene en de toerist
In Athene kun je deze tradities ook volop ervaren. Veel tavernes serveren magiritsa-soep direct na de middernachtmis, en op Paaszondag kun je terecht voor een volledige paaslunch met lam, mezedes en wijn. De geur van houtskool en kruiden hangt in de lucht: volg je neus en je vindt vanzelf de juiste plek.